{"id":458,"date":"2012-06-28T09:12:52","date_gmt":"2012-06-28T09:12:52","guid":{"rendered":"http:\/\/wp2.edge.is\/?p=458"},"modified":"2016-11-08T09:13:09","modified_gmt":"2016-11-08T09:13:09","slug":"ahold-um-upplysingarett-almennings-og-traust-stjornvalda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=458","title":{"rendered":"\u00c1h\u00f6ld um uppl\u00fdsingar\u00e9tt almennings og traust stj\u00f3rnvalda"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20141025061726im_\/http:\/\/www.heradsskjalasafn.is\/images\/stories\/bartolomeodelbene-civitasveri1609.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<em>Civitas veri e\u00f0a Borgr\u00edki sannleikans, mynd af titils\u00ed\u00f0u hins \u00fat\u00f3p\u00edska t\u00e1knmyndakv\u00e6\u00f0is 1609 sem ort var af Frakkanum Bartolomeo Del Bene (1515-1595).<\/em><\/p>\n<p align=\"justify\"><a href=\"http:\/\/www.stjornsyslustofnun.hi.is\/node\/428\" target=\"_blank\">J\u00f3hanna Gunnlaugsd\u00f3ttir pr\u00f3fessor h\u00e9lt 27. j\u00fan\u00ed 2012\u00a0erindi \u00e1 vegum Stofnunar stj\u00f3rns\u00fdslufr\u00e6\u00f0a og stj\u00f3rnm\u00e1la vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands<\/a> um n\u00fdlega k\u00f6nnun um vi\u00f0horf f\u00f3lks til uppl\u00fdsingagjafar stj\u00f3rnvalda (r\u00edkisstj\u00f3rnar, r\u00e1\u00f0uneyta, sveitarf\u00e9laga og stofnana \u00feeirra, \u00fej\u00f3nustustofnana \u00e1 vegum r\u00edkisins og eftirlitsstofnana \u00e1 vegum r\u00edkisins).<\/p>\n<p align=\"justify\">Markmi\u00f0i\u00f0 var a\u00f0 kanna hug almennings til uppl\u00fdsingagjafar \u00fe.e. hvort svarendur teldu stj\u00f3rnv\u00f6ld leyna mikilv\u00e6gum uppl\u00fdsingum sem eiga erindi vi\u00f0 almenning og var\u00f0a almannahagsmuni (umhverfis-, velfer\u00f0ar-, heilbrig\u00f0is- og menntam\u00e1l) svo og opinber \u00fatgj\u00f6ld, \u00fe.e. \u00fathlutun \u00e1 almannaf\u00e9 (styrki og fj\u00e1rveitingar, verksamninga til opinberra verkefna o.\u00fe.h.).<\/p>\n<p align=\"justify\">Kve\u00f0i\u00f0 er \u00e1 um uppl\u00fdsingar\u00e9tt almennings \u00ed l\u00f6gum. Stj\u00f3rnv\u00f6ldum ber a\u00f0 vir\u00f0a \u00feennan r\u00e9tt sem takmarkast \u00fe\u00f3 a\u00f0 nokkru vegna einka- og almannahagsmuna. J\u00f3hanna benti \u00e1 d\u00e6mi \u00feess a\u00f0 uppl\u00fdsingar\u00e9tturinn hafi ekki veri\u00f0 virtur m.a. me\u00f0 v\u00edsan til\u00a0 Ranns\u00f3knarsk\u00fdrslu Al\u00feingis fr\u00e1 2010. \u00cd k\u00f6nnun Capacent Gallup (\u00dej\u00f3\u00f0arp\u00fals Gallup fr\u00e1 mars 2012, traust til stofnana) kemur m.a. fram a\u00f0 einungis 10% svarenda ber miki\u00f0 traust til Al\u00feingis og 15% til borgarstj\u00f3rnar Reykjav\u00edkur. Skv. ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um k\u00f6nnunar J\u00f3h\u00f6nnu t\u00f6ldu alls 90% svarenda a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin leyni almenningi uppl\u00fdsingum sem var\u00f0a almannahagsmuni oft e\u00f0a stundum, 88% r\u00e1\u00f0uneytin, 78% sveitarf\u00e9l\u00f6g og stofnanir \u00feeirra, 76% \u00fej\u00f3nustustofnanir \u00e1 vegum r\u00edkisins og 80% eftirlitsstofnanir \u00e1 vegum r\u00edkisins.<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2012\/06\/27\/stjornvold_vilja_stjorna_umraedunni\/\" target=\"_blank\">Fr\u00e9tt Morgunbla\u00f0sins um fyrirlesturinn<\/a><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00deetta er alvarleg sta\u00f0a fyrir stj\u00f3rnv\u00f6ld \u00ed landinu og vekur upp spurningar um skjalav\u00f6rslu \u00feeirra og me\u00f0vitund almennings um r\u00e9ttindi og skyldur um opinber skj\u00f6l. Tilfinning er eitt, vitneskja anna\u00f0 og afar mikilv\u00e6gt a\u00f0 gagns\u00e6i og uppl\u00fdsing r\u00edki um me\u00f0fer\u00f0 opinberra skjala. Stj\u00f3rnv\u00f6ld \u00e6ttu ekki a\u00f0 vera ein til fr\u00e1sagnar um \u00feessa me\u00f0fer\u00f0 s\u00edna, en um lei\u00f0 \u00fearf a\u00f0 tryggja a\u00f0 almenningi s\u00e9 lj\u00f3st og au\u00f0velda\u00f0 a\u00f0 gl\u00f6ggva sig \u00e1 hvernig opinberri skjalav\u00f6rslu er h\u00e1tta\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dej\u00f3\u00f0skjalasafn og h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn eru lykilstofnanir \u00ed \u00feessum m\u00e1lum, \u00fear sem \u00feeim ber skv. gildandi l\u00f6gum um \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafn \u00cdslands nr. 66\/1985\u00a0 (4. grein 2. t\u00f6luli\u00f0ur) a\u00f0 hafa eftirlit me\u00f0 skjalav\u00f6rslu stj\u00f3rnvalda og tryggja a\u00f0gengi a\u00f0 skj\u00f6lum \u00feeirra eftir a\u00f0 \u00feau hafa veri\u00f0 afhent \u00feanga\u00f0 til var\u00f0veislu. Ekki er \u00feessu eftirliti framfylgt sem skyldi enda eru \u00feessar stofnanir undirmanna\u00f0ar og fj\u00e1rsveltar.<\/p>\n<p>H\u00e9ra\u00f0sskjalaver\u00f0ir, \u00fdmist einstakir e\u00f0a fleiri saman, hafa vi\u00f0ra\u00f0 \u00e1hyggjur s\u00ednar vegna st\u00f6\u00f0u m\u00e1la og hefur \u00fea\u00f0 birst \u00ed \u00fdmsu, m\u00e1 \u00fear m.a. nefna:<\/p>\n<p align=\"justify\">\u2022 <a href=\"http:\/\/heradsskjalasafn.is\/1259\/\" target=\"_blank\">\u00d3sk um a\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0i sveitarstj\u00f3rnarlaga um f\u00e6rslu fundarger\u00f0a hj\u00e1 sveitarf\u00e9l\u00f6gum yr\u00f0u ekki felld ni\u00f0ur eins og svo var gert. Eftir \u00fea\u00f0 var sett fram \u00f3sk til innanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra um a\u00f0 sett ver\u00f0i samhlj\u00f3\u00f0a \u00e1kv\u00e6\u00f0i \u00ed regluger\u00f0.<\/a> Gagnr\u00fdnt var har\u00f0lega\u00a0a\u00f0 afnumin var lagaskylda um f\u00e6rslu fundarger\u00f0a \u00ed lj\u00f3si \u00feess sem fram kom \u00ed sk\u00fdrslu Ranns\u00f3knarnefndar Al\u00feingis \u00e1ri\u00f0 2010 um misbresti \u00ed \u00feeim efnum.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u2022 <a href=\"http:\/\/heradsskjalasafn.is\/athugasemdir-vid-drog-ad-frumvarpi-til-laga-um-thjodskjalasafn-islands\/\" target=\"_blank\">Athugasemdir vi\u00f0 dr\u00f6g a\u00f0 frumvarpi til laga um \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafn \u00cdslands\/opinber skjalas\u00f6fn<\/a> sem beindust m.a. gegn \u00fev\u00ed a\u00f0 minnka\u00f0ar ver\u00f0i eftirlitsskyldur skjalav\u00f6rslustofnana me\u00f0 skjalav\u00f6rslu stj\u00f3rnvalda en einnig a\u00f0 felld v\u00e6ru ni\u00f0ur \u00e1kv\u00e6\u00f0i um a\u00f0 hafa opna lestrara\u00f0st\u00f6\u00f0u fyrir almenning \u00ed opinberum skjalav\u00f6rslustofnunum.<\/p>\n<p>\u2022 <a href=\"http:\/\/heradsskjalasafn.is\/frumvarp-til-upplysingalaga\/\" target=\"_blank\">Athugasemdir vi\u00f0 frumvarp til uppl\u00fdsingalaga, \u00fear sem ekki \u00fe\u00f3tti n\u00e6gilega stutt vi\u00f0 uppl\u00fdsingar\u00e9tt almennings.<\/a><\/p>\n<p>\u00c1bendingar J\u00f3h\u00f6nnu eru mikilsver\u00f0ar til \u00feess a\u00f0 vekja almenning og stj\u00f3rnv\u00f6ld til vitundar um a\u00f0 \u00farb\u00f3ta er \u00fe\u00f6rf \u00ed \u00feessum efnum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Civitas veri e\u00f0a Borgr\u00edki sannleikans, mynd af titils\u00ed\u00f0u hins \u00fat\u00f3p\u00edska t\u00e1knmyndakv\u00e6\u00f0is 1609 sem ort var af Frakkanum Bartolomeo Del Bene (1515-1595). J\u00f3hanna Gunnlaugsd\u00f3ttir pr\u00f3fessor h\u00e9lt 27. j\u00fan\u00ed 2012\u00a0erindi \u00e1 vegum Stofnunar stj\u00f3rns\u00fdslufr\u00e6\u00f0a og stj\u00f3rnm\u00e1la vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands um n\u00fdlega k\u00f6nnun<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-458","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-frettir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/458","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=458"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":459,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/458\/revisions\/459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}