{"id":416,"date":"2012-01-04T08:59:22","date_gmt":"2012-01-04T08:59:22","guid":{"rendered":"http:\/\/wp2.edge.is\/?p=416"},"modified":"2016-11-08T08:59:46","modified_gmt":"2016-11-08T08:59:46","slug":"eyding-skjala-sem-birtingarmynd-pukurs-og-lyga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=416","title":{"rendered":"Ey\u00f0ing skjala sem birtingarmynd pukurs og lyga"},"content":{"rendered":"<p>Einn best metni n\u00falifandi skjalav\u00f6r\u00f0ur Finna, Eljas Orrman, f\u00f3r \u00e1 eftirlaun \u00ed okt\u00f3ber 2011 og h\u00e9lt opinn kve\u00f0jufyrirlestur\u00a0 (\u00e1 finnsku) 11. okt\u00f3ber sl. \u00ed gamla lestrarsal R\u00edkisskjalasafns Finna.<\/p>\n<p>\u00cd fyrirlestrinum beindi hann spj\u00f3tum s\u00ednum a\u00f0 ey\u00f0ingu skjala \u00ed pers\u00f3nuverndartilgangi. Hann minnti \u00e1 umr\u00e6\u00f0u s\u00e6nskra skjalfr\u00e6\u00f0inga \u00e1ri\u00f0 1940 um a\u00f0 helstu \u00e1hyggjur af ey\u00f0ingu (grisjun) skjala v\u00e6ru a\u00f0 ey\u00f0ingin feli \u00ed s\u00e9r <em>suppressio veri<\/em> (leynd, pukur me\u00f0 sannleikann) og \u00fear me\u00f0 <em>suggestio falsi<\/em> (v\u00edsvitandi hagr\u00e6\u00f0ingu sannleikans, villandi me\u00f0fer\u00f0 sta\u00f0reynda).<\/p>\n<p>Orrman taldi \u00ed fyrirlestrinum a\u00f0 <a href=\"http:\/\/www.finlex.fi\/sv\/laki\/ajantasa\/1999\/19990621\" target=\"_blank\">uppl\u00fdsingal\u00f6gin finnsku<\/a> me\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0um um lengd leyndar trygg\u00f0u pers\u00f3nuvernd (integritetsskydd) vel og var \u00e1n\u00e6g\u00f0ur me\u00f0 a\u00f0 m\u00f6gulegt v\u00e6ri skv. l\u00f6gunum a\u00f0 fr\u00e6\u00f0imenn og a\u00f0rir g\u00e6tu n\u00fdtt s\u00e9r skj\u00f6l vi\u00f0 ranns\u00f3knir a\u00f0 uppfylltum nau\u00f0synlegum skilyr\u00f0um. Hann minnti \u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0i \u00ed uppl\u00fdsingal\u00f6gunum sem \u00e6tla\u00f0 er a\u00f0 tryggja ranns\u00f3knarfrelsi.<\/p>\n<p>Fyrirlesturinn vakti umr\u00e6\u00f0ur og komu fram \u00feungar \u00e1hyggjur af var\u00f0veislu mikilv\u00e6gra pers\u00f3nuuppl\u00fdsinga \u00e1 rafr\u00e6nu formi.<\/p>\n<p><em>Byggt \u00e1 Pertti Hakala: \u201eEn stor arkivpersonlighet h\u00f6ll avskedsf\u00f6rel\u00e4sning\u201c Nordisk arkivnyt nr. 4, 2011 bls. 163-164.<\/em><\/p>\n<p>Vegna umr\u00e6\u00f0na sem skapast hafa um fyrirhuga\u00f0a setningu n\u00fdrra uppl\u00fdsingalaga \u00e1 \u00cdslandi og laga um \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafn \u00cdslands er \u00e1hugavert a\u00f0 l\u00edta til finnsku uppl\u00fdsingalaganna, m.a. 31. greinar \u00feeirra \u00fear sem kve\u00f0i\u00f0 er \u00e1 um leynd skjala og \u00feau t\u00edmam\u00f6rk sem henni eru sett. \u00deau eru skemmri en \u00e1form eru uppi um h\u00e9r \u00e1 landi.<\/p>\n<p>\u00d3skr\u00e1\u00f0 og illa skr\u00e1\u00f0 skj\u00f6l geta horfi\u00f0 a\u00f0 ge\u00f0\u00fe\u00f3tta manna \u00e1n \u00feess a\u00f0 teki\u00f0 ver\u00f0i eftir. Einnig geta skj\u00f6l glatast vegna \u00f3st\u00f6\u00f0ugs forms. A\u00f0 hafa opinber skj\u00f6l t.d. \u00e1 rafr\u00e6nu formi \u00ed lengri t\u00edma kann a\u00f0 lei\u00f0a til gl\u00f6tunar skjala. \u00de\u00f3tt sk\u00fdringin \u00e1 gl\u00f6tuninni ver\u00f0i t\u00e6knilegs e\u00f0lis mun \u00e1vallt liggja grunur \u00e1 um a\u00f0\u00a0stj\u00f3rnv\u00f6ld hafi komi\u00f0 uppl\u00fdsingunum fyrir kattarnef. Fyrirhyggjuleysi, fl\u00f3nska og anna\u00f0 sl\u00edkt gildir ekki til a\u00f0 afsaka tj\u00f3n sem ver\u00f0ur \u00e1 skj\u00f6lum og uppl\u00fdsingum \u00ed opinberri eigu. \u00d3heimilt er a\u00f0 s\u00fdna glannaskap og f\u00e1fr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 opinbera skjalav\u00f6rslu hvort heldur \u00ed lagalegu e\u00f0a si\u00f0fer\u00f0islegu tilliti.<\/p>\n<p>Lykilatri\u00f0i vi\u00f0 a\u00f0 tryggja almenningi a\u00f0 r\u00e9tt s\u00e9 fari\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 opinbera skjalav\u00f6rslu eru \u00f6flugar skjalav\u00f6rslustofnanir (\u00dej\u00f3\u00f0skjalasafn og h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn) me\u00f0 sk\u00fdrt eftirlitshlutverk me\u00f0 skjalav\u00f6rslu stj\u00f3rnvalda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Einn best metni n\u00falifandi skjalav\u00f6r\u00f0ur Finna, Eljas Orrman, f\u00f3r \u00e1 eftirlaun \u00ed okt\u00f3ber 2011 og h\u00e9lt opinn kve\u00f0jufyrirlestur\u00a0 (\u00e1 finnsku) 11. okt\u00f3ber sl. \u00ed gamla lestrarsal R\u00edkisskjalasafns Finna. \u00cd fyrirlestrinum beindi hann spj\u00f3tum s\u00ednum a\u00f0 ey\u00f0ingu skjala \u00ed pers\u00f3nuverndartilgangi. Hann<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-frettir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":417,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/416\/revisions\/417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}