{"id":377,"date":"2011-10-27T11:22:43","date_gmt":"2011-10-27T11:22:43","guid":{"rendered":"http:\/\/wp2.edge.is\/?p=377"},"modified":"2016-11-07T11:23:27","modified_gmt":"2016-11-07T11:23:27","slug":"fraedsla-vardveisla-stafraenna-ljosmynda-i-einkaeigu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=377","title":{"rendered":"Fr\u00e6\u00f0sla \u2013 Var\u00f0veisla stafr\u00e6nna lj\u00f3smynda \u00ed einkaeigu"},"content":{"rendered":"<p>Of algengt er a\u00f0 stafr\u00e6nar fj\u00f6lskyldumyndir glatist vegna hruninna diska og annarra \u00e1falla. H\u00e6gt er a\u00f0 draga \u00far l\u00edkum \u00e1 gagnatapi me\u00f0 g\u00f3\u00f0um undirb\u00faningi og mi\u00f0ar listinn h\u00e9r fyrir ne\u00f0an a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00fa getir veri\u00f0 \u00ed stakk b\u00fainn til a\u00f0 var\u00f0veita minningar \u00e1 sem \u00f6ruggastan h\u00e1tt.<\/p>\n<p>Stafr\u00e6n geymsla mynda og annarra gagna getur veri\u00f0 d\u00fdr. H\u00e6gt er a\u00f0 velja \u00f3d\u00fdrari lei\u00f0ir en \u00fe\u00e6r sem h\u00e9r er m\u00e6lt me\u00f0, en \u00fe\u00e1 minnka l\u00edkurnar \u00e1 tryggri var\u00f0veislu gagnanna a\u00f0 sama skapi. \u00d3d\u00fdrasta lei\u00f0in er a\u00f0 var\u00f0veita myndirnar einungis \u00ed papp\u00edrsk\u00f3p\u00edum. S\u00fa a\u00f0fer\u00f0 er ekki gallalaus, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 hverfur m\u00f6guleikinn \u00e1 a\u00f0 prenta myndirnar st\u00e6rri e\u00f0a \u00ed meiri upplausn. Kosturinn vi\u00f0 \u00fe\u00e1 lei\u00f0 er aftur \u00e1 m\u00f3ti a\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00fearf ekki s\u00edfellt a\u00f0 endurn\u00fdja d\u00fdran t\u00e6knib\u00fana\u00f0 (t\u00f6lvur, diska, forrit, \u00e1skrift a\u00f0 gagnav\u00f6rslu\/myndabanka \u00e1 neti) til a\u00f0 hafa a\u00f0gengi a\u00f0 myndunum.<\/p>\n<p>\u00deessar lei\u00f0beiningar mi\u00f0a a\u00f0 var\u00f0veislu myndanna \u00ed tvennum skilningi, \u00ed fyrsta lagi tryggri var\u00f0veislu myndanna sj\u00e1lfra og \u00ed \u00f6\u00f0ru lagi tryggri skr\u00e1ningu uppl\u00fdsinga um hva\u00f0 er \u00e1 myndunum, \u00fev\u00ed til l\u00edtils er a\u00f0 var\u00f0veita myndir fyrir komandi kynsl\u00f3\u00f0ir \u00feegar gleymst getur hver t\u00f3k, hvar, hven\u00e6r, af hverju e\u00f0a hverjir \u00e1 \u00feeim eru.<\/p>\n<p>Hva\u00f0a lei\u00f0 sem \u00fe\u00fa velur er gott a\u00f0 leggja ni\u00f0ur fyrir s\u00e9r \u00e1kve\u00f0i\u00f0 verkferli sem fylgt er, fr\u00e1 t\u00f6ku til geymslu, vinnslu og loks v\u00f6rslu myndanna.<\/p>\n<h5>Sex atri\u00f0i sem gott er a\u00f0 hafa\u00a0\u00ed huga vi\u00f0 var\u00f0veislu stafr\u00e6nna mynda.<\/h5>\n<h5>1. Grisjun<\/h5>\n<p>Ekki geyma 10 n\u00e1nast eins myndir af sama atbur\u00f0i, veldu \u00fe\u00e1 bestu og eyddu hinum. Sl\u00edk sj\u00e1lfsritstj\u00f3rn tryggir l\u00edka a\u00f0 g\u00e6\u00f0i myndasafnsins aukast. \u00c1g\u00e6t hugmynd getur l\u00edka veri\u00f0 a\u00f0 b\u00faa til s\u00e9rstakt alb\u00fam me\u00f0 \u00farvali \u00feinna eftirl\u00e6tismynda. Ef alb\u00fam er merkt \u201eBestu myndirnar m\u00ednar\u201c er \u00f3l\u00edklegra a\u00f0 \u00fev\u00ed ver\u00f0i hent \u00ed tiltekt.<\/p>\n<h5 align=\"justify\">2. Skr\u00e1arsni\u00f0<\/h5>\n<p align=\"justify\">Athugi\u00f0 a\u00f0 \u00fe\u00f3tt RAW-skr\u00e1r fullkominna myndav\u00e9la s\u00e9u betri en JPEG-skr\u00e1r til myndvinnslu, \u00fe\u00e1 eru mismunandi RAW-sni\u00f0 \u00f3l\u00edkra framlei\u00f0enda oft bundin vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0inn hugb\u00fana\u00f0 vi\u00f0 aflestur, sem getur stefnt framt\u00ed\u00f0arl\u00e6sileika \u00feeirra \u00ed vo\u00f0a. Til a\u00f0 tryggja l\u00e6sileika skjalanna er best a\u00f0 vista skr\u00e1rnar \u00ed opnu og\/e\u00f0a algengu skr\u00e1arsni\u00f0i, t.d. JPEG e\u00f0a TIFF.<\/p>\n<h5>3. St\u00e6r\u00f0<\/h5>\n<p>Ekki geyma st\u00e6rri myndir en \u00fe\u00fa \u00fearft. Haf\u00f0u notkun myndarinnar \u00ed huga \u00feegar \u00fe\u00fa \u00e1kve\u00f0ur a\u00f0 geyma hana. 2,2 megapixlar er n\u00f3g til a\u00f0 prenta mynd (m.v. 300 dpi upplausn) \u00ed st\u00e6r\u00f0inni 10x15cm (venjuleg myndast\u00e6r\u00f0 fyrir alb\u00fam) og 1,0 megapixlar er n\u00f3g til a\u00f0 setja mynd \u00e1 neti\u00f0 \u00ed skj\u00e1upplausn (72 dpi) \u00ed st\u00e6r\u00f0inni 800\u00d71250 pixlar. \u00de\u00f3 ber a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 eftir a\u00f0 mynd hefur veri\u00f0 minnku\u00f0 og vistu\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 st\u00e6kka hana aftur nema sker\u00f0a myndg\u00e6\u00f0i verulega.<\/p>\n<h5>4. Skr\u00e1r<\/h5>\n<p>Ra\u00f0a\u00f0u myndunum \u00ed m\u00f6ppur eftir kerfi, og skrifa\u00f0u hj\u00e1 \u00fe\u00e9r hvernig kerfi\u00f0 er, hvort sem \u00fe\u00fa l\u00e6tur \u00fe\u00e6r vera eftir dagsetningu, vi\u00f0bur\u00f0i e\u00f0a hverjir eru \u00e1 myndunum. Ger\u00f0u textaskjal me\u00f0 lista yfir heiti myndaskr\u00e1nna og l\u00fdsingu \u00e1 hverri fyrir sig.<\/p>\n<h5>5. Vistun<\/h5>\n<p>Geymdu stafr\u00e6nu myndirnar \u00e1 a.m.k. tveimur st\u00f6\u00f0um me\u00f0 tveimur mismunandi a\u00f0fer\u00f0um. G\u00f3\u00f0 lei\u00f0 er t.d. a\u00f0 hafa utan\u00e1liggjandi drif me\u00f0 tveimur e\u00f0a fleiri diskum sem spegla hvorn annan (t.d. external RAID system) og vista myndirnar \u00e1 netinu (cloud storage\/online backup service).<\/p>\n<p>Ekki er m\u00e6lt me\u00f0 skrifanlegum CD e\u00f0a DVD diskum, g\u00e6\u00f0i diska eru mj\u00f6g mismunandi \u00e1 milli framlei\u00f0enda svo erfitt er a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 \u00fev\u00ed hve lengi gera m\u00e1 r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 hann endist og h\u00e6ttan \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 diskurinn ver\u00f0i \u00f3l\u00e6silegur vegna hnjasks, hitabreytinga e\u00f0a lj\u00f3smengunar er of mikil.<\/p>\n<p>Einn utan\u00e1liggjandi har\u00f0ur diskur er \u00e1g\u00e6tur, en \u00fe\u00f3 er alltaf h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 hann hrynji. \u00dev\u00ed er tryggara a\u00f0 hafa tvo e\u00f0a fleiri sem spegla hvor annan, eins og \u00e1\u00f0ur er geti\u00f0. Athuga\u00f0u afritin \u00e1rlega.<\/p>\n<h5>6. Prentun<\/h5>\n<p>Eig\u00f0u prentu\u00f0 eint\u00f6k ger\u00f0 me\u00f0 vi\u00f0urkenndum a\u00f0fer\u00f0um til var\u00f0veislu. Athuga\u00f0u g\u00e6\u00f0i papp\u00edrs og bleks hvort sem \u00fe\u00fa prentar heima e\u00f0a kaupir \u00fej\u00f3nustu framk\u00f6llunarstofu. Ger\u00f0u prenta\u00f0a skr\u00e1 yfir hver t\u00f3k myndirnar, hvar og hven\u00e6r, og hverjir eru \u00e1 \u00feeim. Ekki skrifa aftan \u00e1 myndirnar \u00fev\u00ed blek \u00ed pennum getur haft ska\u00f0leg \u00e1hrif. Betra er a\u00f0 gefa \u00feeim n\u00famer skrifa\u00f0 hj\u00e1 \u00feeim \u00ed alb\u00fami\u00f0 (til \u00f6ryggis m\u00e1 skrifa n\u00fameri\u00f0 varlega me\u00f0 bl\u00fdanti aftan \u00e1 myndina) og l\u00fdsa \u00feeim \u00ed skr\u00e1nni undir samsvarandi n\u00fameri.<\/p>\n<p>Geymdu myndirnar \u00ed alb\u00famum e\u00f0a \u00f6skjum sem hafa ekki ska\u00f0leg \u00e1hrif \u00e1 lj\u00f3smyndapapp\u00edrinn. Spur\u00f0u eftir umb\u00fa\u00f0um sem hafa sta\u00f0ist PAT-pr\u00f3fi\u00f0 (Photographic Activity Test) e\u00f0a f\u00e1\u00f0u uppl\u00fdsingar \u00e1 n\u00e6sta h\u00e9ra\u00f0sskjalasafni. Flest alb\u00fam me\u00f0 plastv\u00f6sum eru ska\u00f0leg, ef plast er nota\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 ganga \u00far skugga um a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00far hreinu \u00f3h\u00fa\u00f0u\u00f0u polyethelene, polypropylene e\u00f0a polyester.<\/p>\n<p>Alls ekki nota plastvasa \u00far PVC efni. Best er a\u00f0 nota alb\u00fam me\u00f0 papp\u00edrss\u00ed\u00f0um (m\u00e6lt er me\u00f0 s\u00fdrufr\u00edum \u00f3bufferu\u00f0um tr\u00e9nislausum papp\u00edr \u00far b\u00f3mull e\u00f0a mj\u00f6g vel hreinsu\u00f0um papp\u00edrsmassa) og nota laus horn sem hafa sta\u00f0ist PAT pr\u00f3fi\u00f0 til a\u00f0 festa myndirnar \u00ed b\u00f3kina, frekar en a\u00f0 l\u00edma myndina beint. S\u00e9 \u00fea\u00f0 gert ver\u00f0ur l\u00edmi\u00f0 a\u00f0 hafa sta\u00f0ist PAT pr\u00f3fi\u00f0, annars geta komi\u00f0 flekkir \u00e1 myndirnar og \u00fe\u00e6r aflitast.<\/p>\n<p>H\u00e6gt er a\u00f0 auka \u00f6ryggi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faa til tv\u00f6 e\u00f0a fleiri sett af myndunum og geyma \u00e1 mismunandi st\u00f6\u00f0um, t.d. hj\u00e1 fj\u00f6lskyldu e\u00f0a vinum.<\/p>\n<h5>Lesefni \u00e1 vefnum um v\u00f6rslu stafr\u00e6nna mynda:<\/h5>\n<div align=\"justify\"><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20140711184521\/http:\/\/www.archives.gov\/preservation\/family-archives\/\" target=\"_blank\">Um fj\u00f6lskylduskjalas\u00f6fn hj\u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni Bandar\u00edkjanna<\/a><\/div>\n<div align=\"justify\"><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20140711184521\/http:\/\/www.archivaladvisor.org\/shtml\/articles_index.shtml\" target=\"_blank\">Image Permanence Institute um var\u00f0veislu stafr\u00e6nna mynda<br \/>\n<\/a><\/div>\n<div align=\"justify\"><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20140711184521\/http:\/\/www.rideau-info.com\/photos\/storage.html\">Heimas\u00ed\u00f0a Kens Watsons um v\u00f6rslu stafr\u00e6nna mynda<br \/>\n<\/a><\/div>\n<div align=\"justify\"><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20140711184521\/http:\/\/www.thexlab.com\/faqs\/opticalmedialongevity.html\" target=\"_blank\">Grein fr\u00e1 X-Lab um endingu CD og DVD diska<br \/>\n<\/a><\/div>\n<div align=\"justify\"><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20140711184521\/https:\/\/www.imagepermanenceinstitute.org\/testing\/pat\" target=\"_blank\">Image Permanence Institute um PAT pr\u00f3fi\u00f0<br \/>\n<\/a><\/div>\n<div><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20140711184521\/http:\/\/www.shortcourses.com\/workflow\/\" target=\"_blank\">Hugmynd a\u00f0 verkferli vi\u00f0 t\u00f6ku og var\u00f0veilsu stafr\u00e6nna mynda eftir Dennis P. Curtis<\/a><\/div>\n<div align=\"justify\"><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20140711184521\/http:\/\/www.digitalpreservation.gov\/you\/content\/photos.html\" target=\"_blank\">Um var\u00f0veislu stafr\u00e6nna mynda hj\u00e1 \u00deingb\u00f3kasafni Bandar\u00edkjanna (Library of Congress)<br \/>\n<\/a><\/div>\n<p>GMH<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Of algengt er a\u00f0 stafr\u00e6nar fj\u00f6lskyldumyndir glatist vegna hruninna diska og annarra \u00e1falla. H\u00e6gt er a\u00f0 draga \u00far l\u00edkum \u00e1 gagnatapi me\u00f0 g\u00f3\u00f0um undirb\u00faningi og mi\u00f0ar listinn h\u00e9r fyrir ne\u00f0an a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00fa getir veri\u00f0 \u00ed stakk b\u00fainn til<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-377","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-frettir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":378,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377\/revisions\/378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}