{"id":1540,"date":"2024-05-14T14:19:31","date_gmt":"2024-05-14T14:19:31","guid":{"rendered":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=1540"},"modified":"2024-05-14T14:19:31","modified_gmt":"2024-05-14T14:19:31","slug":"minnistap-og-glotun-sjalfstjornarrettar-og-fullveldis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=1540","title":{"rendered":"Minnistap og gl\u00f6tun sj\u00e1lfstj\u00f3rnarr\u00e9ttar og fullveldis"},"content":{"rendered":"<p>Tryggja ver\u00f0ur langt\u00edmav\u00f6rslu skjala sveitarf\u00e9laga \u00ed h\u00e9ra\u00f0i. \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafninu er \u00fea\u00f0 verkefni ofvi\u00f0a og \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 verkefni s\u00e9 fj\u00e1rmagna\u00f0 af \u00f6\u00f0rum en sveitarf\u00e9l\u00f6gunum sj\u00e1lfum, \u00ed h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum \u00ed heimabygg\u00f0. Einnig er mikilv\u00e6gt a\u00f0 tryggja langt\u00edmav\u00f6rslu skjala \u00edslenska r\u00edkisins \u00e1 \u00cdslandi. \u00dea\u00f0 er hlutverk \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafns \u00cdslands.<\/p>\n<p><strong>Sta\u00f0a skjala og mikilv\u00e6gi<\/strong><\/p>\n<p>Skj\u00f6l eru valdmi\u00f0lar. \u00cd skj\u00f6lum felast sannanir og sta\u00f0festingar. Sj\u00e1lfr\u00e6\u00f0i einstaklinga, sj\u00e1lfstj\u00f3rnarr\u00e9ttur sveitarf\u00e9laga og fullveldi r\u00edkja er h\u00e1\u00f0 eigin handh\u00f6fn \u00feeirra \u00e1 skj\u00f6lum s\u00ednum \u00f3h\u00e1\u00f0 \u00f6\u00f0rum. \u00dea\u00f0 hefur ekki breyst me\u00f0 n\u00fdbreytni \u00ed ritf\u00f6ngum og t\u00e6kni, hvort heldur me\u00f0 uppt\u00f6ku papp\u00edrs \u00ed sta\u00f0 skinns, lindarpenna \u00ed sta\u00f0 g\u00e6safja\u00f0ra, ritv\u00e9la e\u00f0a t\u00f6lva.<\/p>\n<p>Borgaraleg r\u00e9ttindi \u00ed vestr\u00e6nni stj\u00f3rnskipan eru h\u00e1\u00f0 skj\u00f6lum, ekki hverfulum uppl\u00fdsingum, heldur varanlegum skj\u00f6lum. S\u00e9 s\u00e1 grundvallar\u00fe\u00e1ttur, sem skjalavarsla og skjalahald er \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslu, ger\u00f0ur \u00f6\u00f0rum h\u00e1\u00f0ur, kann \u00fea\u00f0 a\u00f0 lei\u00f0a til spillingar, misnotkunar og gl\u00e6pa. Stj\u00f3rnskipanin sj\u00e1lf raskast ef opinber skj\u00f6l sem stj\u00f3rnv\u00f6ld og borgarar eiga miki\u00f0 undir eru h\u00f6f\u00f0 utan l\u00f6gskipa\u00f0s \u00e1byrg\u00f0arsvi\u00f0s vi\u00f0eigandi forst\u00f6\u00f0umanns \u00e1 hverjum sta\u00f0 eins og l\u00f6g gera r\u00e1\u00f0 fyrir. Einnig ef \u00feau gufa upp vegna hverfulleika. L\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 er \u00ed uppn\u00e1mi \u00feegar hvergi er kostur \u00e1 \u00e1rei\u00f0anlegum og \u00f6ruggum skj\u00f6lum.<\/p>\n<p>Hi\u00f0 \u00f6grandi vi\u00f0fangsefni a\u00f0 var\u00f0veita g\u00f6gn \u00e1 rafr\u00e6nu formi sem skj\u00f6l til langframa, hefur kalla\u00f0 \u00e1 mikil heilabrot skjalavar\u00f0a v\u00ed\u00f0a um heim. Stj\u00f3rnm\u00e1lamenn sem vilja l\u00edta vel \u00fat sem lei\u00f0togar og \u00e1hrifavaldar framfara og n\u00fdjustu t\u00edsku hafa sett gr\u00ed\u00f0arlegan \u00fer\u00fdsting \u00e1 \u00feetta og hamagangurinn er \u00fev\u00edl\u00edkur a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hefur tj\u00f3n og \u00fatlit fyrir enn meira.<\/p>\n<p>H\u00e9rlendis er \u00fea\u00f0 ofan \u00ed \u00fea\u00f0 tj\u00f3n a\u00f0 g\u00f6gn SK\u00ddRR (Sk\u00fdrsluv\u00e9la r\u00edkisins og Reykjav\u00edkurborgar) eru meira e\u00f0a minna gl\u00f6tu\u00f0, engin formleg matsger\u00f0 hefur enn veri\u00f0 ger\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed. \u00c1 bls. 17 \u00ed <a href=\"https:\/\/skjalasafn.is\/files\/docs\/Skyrsla_nefndar_um_rafraen_skjol_1998.pdf\">Sk\u00fdrslu nefndar um var\u00f0veislu t\u00f6lvugagna sem ver\u00f0a til \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslunni 15. j\u00fal\u00ed 1998<\/a> segir um \u00feau g\u00f6gn \u201eOf kostna\u00f0arsamt a\u00f0 taka saman uppl\u00fdsingar vegna \u00feessarar k\u00f6nnunar\u201c, til \u00feeirra hefur ekki spurst s\u00ed\u00f0an.<\/p>\n<p>Var\u00f0veisla hverfulla opinberra gagna hj\u00e1 einkaa\u00f0ilum felur \u00ed s\u00e9r mikla \u00e1h\u00e6ttu og kippir f\u00f3tunum undan opinberri stj\u00f3rns\u00fdslu \u00ed grundvallaratri\u00f0um. Engin \u00e1form eru um a\u00f0 l\u00e1ta opinbert f\u00e9 af hendi rakna til langt\u00edmav\u00f6rslu \u00e1 rafr\u00e6nu formi, en st\u00f3rf\u00e9 sett \u00ed svokalla\u00f0a stafr\u00e6na umbreytingu stj\u00f3rns\u00fdslu \u2013 sem \u00ed raun er rafr\u00e6n umbreyting, \u00far f\u00f6stu formi \u00ed hverfult. Leysir t\u00e6past nokkurn vanda en b\u00fdr til mikinn vanda. \u00c1 \u00feann vanda er varla minnst og hann f\u00e6r varla nokkra opinbera umr\u00e6\u00f0u.<\/p>\n<p>H\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnin \u00e1 \u00cdslandi hafa l\u00e1ti\u00f0 til s\u00edn taka me\u00f0 <em>Mi\u00f0st\u00f6\u00f0 h\u00e9ra\u00f0sskjalasafna um rafr\u00e6na skjalav\u00f6rslu<\/em>. Me\u00f0 \u00fev\u00ed hafa h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnin, a\u00f0 svo miklu leyti sem \u00fea\u00f0 er h\u00e6gt, reynt a\u00f0 tryggja \u00f6ruggan farveg til \u00feessarar var\u00f0veislu og eru komin fram \u00far \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni \u00cdslands \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i, b\u00e6\u00f0i hva\u00f0 var\u00f0ar fagmennsku og \u00f6ryggi. \u00c1hersluatri\u00f0i umfram kr\u00f6fur \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafns er a\u00f0 g\u00f6gnin s\u00e9u a\u00f0gengileg fr\u00e1 fyrsta degi eftir a\u00f0 \u00feau eru tekin til var\u00f0veislu og ver\u00f0i \u00fea\u00f0 \u00e1fram. \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni\u00f0 vir\u00f0ist \u00e6tla a\u00f0 hafa g\u00f6gnin dau\u00f0 og \u00f3a\u00f0gengileg \u00ed 25 \u00e1r, en \u00fea\u00f0 er til \u00feess falli\u00f0 a\u00f0 \u00feau ver\u00f0i dau\u00f0 um aldur og \u00e6vi. \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni\u00f0 hefur sta\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00f3fri\u00f0i vi\u00f0 h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnin \u00ed meira en \u00e1ratug, til \u00feess a\u00f0 reyna a\u00f0 leggja undir sig rafr\u00e6n g\u00f6gn sveitarf\u00e9laga \u00ed von um s\u00e9rtekjur. H\u00e6tta \u00e1 gagnadau\u00f0a \u00ed \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni v\u00e6ri sannarlega ver\u00f0ugt vi\u00f0fangsefni opinberrar ranns\u00f3knar. Me\u00f0al gagna \u00fear eru skj\u00f6l ranns\u00f3knarnefndar Al\u00feingis um a\u00f0draganda og orsakir falls \u00edslensku bankanna.<\/p>\n<p><strong>\u00d6ryggisflokkun fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytis \u00e1 skj\u00f6n vi\u00f0 l\u00f6g um skjalav\u00f6rslu<\/strong><\/p>\n<p>A\u00f0s\u00fagur er n\u00fa ger\u00f0ur a\u00f0 faglegri skjalav\u00f6rslu \u00e1 vettvangi hins opinbera undir f\u00f6lsku yfirskini t\u00e6kniframfara. H\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum og \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni er haldi\u00f0 utan vi\u00f0 umr\u00e6\u00f0ur um daglegt skjalahald, sem \u00fe\u00f3 er \u00e1 eftirlitssvi\u00f0i \u00feeirra. Fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneyti\u00f0 hefur sett fram \u00fatgefin lei\u00f0beiningarrit \u00fear sem l\u00f6g um opinber skjalas\u00f6fn eru nefnd, en \u00fat \u00far \u00feeim sn\u00fai\u00f0 og horft fram hj\u00e1 \u00e1byrg\u00f0arskyldum. \u00cd b\u00e6klingnum <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/library\/02-Rit--skyrslur-og-skrar\/%c3%96ryggisflokkar%20gagna%20%c3%adslenska%20r%c3%adkisins%20-%20%c3%batg%c3%a1fa1.0%20(1).pdf\"><em>\u00d6ryggisflokkun gagna \u00edslenska r\u00edkisins<\/em> sem fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneyti\u00f0 gaf \u00fat \u00ed okt\u00f3ber 2022<\/a>, er (\u00e1 bls. 20) fjalla\u00f0 um l\u00f6g um opinber skjalas\u00f6fn af vankunn\u00e1ttu. \u00dear er ey\u00f0ing (grisjun og hreinsun) skjala talin r\u00e1\u00f0 vi\u00f0 upplj\u00f3strun og lei\u00f0 til a\u00f0 ey\u00f0a r\u00f6ngum uppl\u00fdsingum. \u00deetta er \u00f3vi\u00f0unandi n\u00e1lgun og felur \u00ed s\u00e9r grundvallarmisskilning \u00e1 opinberri skjalav\u00f6rslu, en um lei\u00f0 grundvallar\u00f6ryggisbrest. Hugmyndin felur \u00ed s\u00e9r hylmingu og v\u00edsvitandi fals \u2013 s\u00e9u rangar uppl\u00fdsingar hj\u00e1 stj\u00f3rns\u00fdslu sk\u00fdrir \u00fea\u00f0 \u00e1kvar\u00f0anir sem \u00fe\u00e6r hafa haft \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r, s\u00e9 \u00feeim eytt er sl\u00f3\u00f0in falin og hlaupist undan \u00e1byrg\u00f0, ey\u00f0ing rangra uppl\u00fdsinga felur ekki endilega \u00ed s\u00e9r pers\u00f3nuvernd, sl\u00edk ey\u00f0ing kann a\u00f0 fela \u00ed s\u00e9r a\u00f0 vera sk\u00e1lkaskj\u00f3l spilltrar og \u00f3vanda\u00f0rar stj\u00f3rns\u00fdslu. T\u00e6knimenn fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytisins skortir reynslu, yfirs\u00fdn og kunn\u00e1ttu til a\u00f0 taka \u00e1 svona m\u00e1lum og v\u00e6ri hollast a\u00f0 setja sig ekki \u00ed kennarahlutverk um \u00feau. <a href=\"https:\/\/island.is\/samradsgatt\/mal\/3216\">Umsagnarferli \u00e1 samr\u00e1\u00f0sg\u00e1tt stj\u00f3rnvalda um \u00feessa \u00f6ryggisflokkun<\/a> f\u00f3r fram \u00e1n \u00feess a\u00f0 fengist \u00e1lit s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga \u00e1 svi\u00f0i skjalav\u00f6rslu. \u00dea\u00f0 var \u00fev\u00ed alv\u00f6rulaust samr\u00e1\u00f0, s\u00fdndarmennska.<\/p>\n<p>\u00deetta er enn alvarlegra \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 tveir fulltr\u00faar \u00far fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytinu eru\u00a0 \u00ed nefnd menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra um framt\u00ed\u00f0arskipan skjalav\u00f6rslum\u00e1la \u00fear sem fagmenn \u00e1 svi\u00f0i skjalav\u00f6rslu eru \u00ed minnihluta. Fulltr\u00faum fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytisins vir\u00f0ist \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 leggja opinbera skjalav\u00f6rslu \u00cdslands undir yfirr\u00e1\u00f0 \u00feess og island.is \u00fear sem \u00e6ri\u00f0 vafasamar hugmyndir r\u00edkja um me\u00f0fer\u00f0 opinberra skjala, bygg\u00f0ar \u00e1 blindri t\u00e6knitr\u00fa sem \u00ed hrekkleysi, reynsluleysi og kunn\u00e1ttuleysi um s\u00f6gu felur \u00ed s\u00e9r grundv\u00f6ll a\u00f0 alr\u00e6\u00f0isstj\u00f3rn. Opinberum skjalas\u00f6fnum er \u00ed grunninn, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 vestr\u00e6nar stj\u00f3rnskipunarhugmyndir, \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 g\u00e6ta hagsmuna almennings gagnvart stj\u00f3rns\u00fdslunni og \u00fev\u00ed er varasamt a\u00f0 setja \u00feau til hli\u00f0ar \u00e1 fagsvi\u00f0i s\u00ednu.<\/p>\n<p>Ekki er \u00ed b\u00e6klingum fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytisins minnst \u00e1 \u00feann \u00f6ryggis\u00fe\u00e1tt sem eftirlitsskylda opinberra skjalasafna me\u00f0 daglegu skjalahaldi er, en eftirliti\u00f0 er nau\u00f0synlegt m.a. \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 skj\u00f6l hins opinbera munu \u00e1 endanum ver\u00f0a miklu lengur \u00ed v\u00f6rslu opinberra skjalasafna en hj\u00e1 \u00feeim stofnunum sem \u00feau mynda. Opinber skjalas\u00f6fn eiga r\u00edka faglega hagsmuni af \u00fev\u00ed a\u00f0 skj\u00f6l s\u00e9u vistu\u00f0 og var\u00f0veitt h\u00e1ttbundi\u00f0 og \u00f6rugglega \u00feannig a\u00f0 noth\u00e6f leitart\u00e6ki s\u00e9u myndu\u00f0 um skj\u00f6lin jafn\u00f3\u00f0um og a\u00f0 skj\u00f6l s\u00e9u myndu\u00f0 \u00e1 formi sem h\u00e6gt ver\u00f0i a\u00f0 var\u00f0veita til langframa.<\/p>\n<p>\u201eGagnaflokkun skal sty\u00f0ja vi\u00f0 skjalavistunar\u00e1\u00e6tlanir r\u00edkisa\u00f0ila og tryggja \u00fearf a\u00f0 allir skjalaflokkar s\u00e9u flokka\u00f0ir\u201c segir \u00ed b\u00e6klingi fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytisins.<\/p>\n<p>\u00dearna er byrja\u00f0 \u00e1 \u00f6fugum enda og hlutunum sn\u00fai\u00f0 \u00e1 haus. Skilgreining \u00e1 innihaldi skjalaflokka (e. series) er f\u00f3lgin \u00ed skjalavistunar\u00e1\u00e6tlun (e. retention schedule) sem er yfirlit um tegundir skjala, skilgreining \u00e1 \u00feeim og ferli \u00feeirra sem \u00f6llum opinberum stofnunum er skylt a\u00f0 gera. Gagnaflokkun (\u00f6ryggisflokkun) sty\u00f0ur \u00e1 engan h\u00e1tt vi\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00e1\u00e6tlanir. Gagnaflokkun ver\u00f0ur hins vegar a\u00f0 byggjast \u00e1 \u00feeim. \u00dear sem skjalavistunar\u00e1\u00e6tlanir vantar er \u00f6ryggisflokkun \u00e1b\u00f3tavant. \u00dea\u00f0 eru \u00fev\u00ed grundvallarmist\u00f6k a\u00f0 nefna fyrst til l\u00f6g um opinber skjalas\u00f6fn \u00e1 bls. 20 \u00ed 24 bla\u00f0s\u00ed\u00f0na b\u00e6klingi um \u00f6ryggi opinberra gagna, \u00feegar \u00feau \u00e6ttu a\u00f0 koma fyrir \u00ed upphafi hans \u00fear sem \u00f6ll me\u00f0fer\u00f0, varsla og vinnsla skjala hins opinbera hverfist um \u00feau l\u00f6g \u2013 ef \u00e6tlunin er \u00fe\u00e1 a\u00f0 fara a\u00f0 l\u00f6gum \u00e1 anna\u00f0 bor\u00f0. Markmi\u00f0 b\u00e6klingsins er \u00fev\u00ed \u00f6\u00f0rum \u00fer\u00e6\u00f0i a\u00f0 setja opinber skjalas\u00f6fn til hli\u00f0ar, v\u00edkja \u00feeim fr\u00e1 verksvi\u00f0i s\u00ednu, a\u00f0 \u00fev\u00ed er vir\u00f0ist til a\u00f0 l\u00e1ta hugmyndafr\u00e6\u00f0inga fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytisins hafa sitt fram. \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafn skortir sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i, fagleg heilindi, einur\u00f0 og r\u00f6ggsemi til a\u00f0 and\u00e6fa \u00feessu. Skortur \u00feess \u00e1 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i birtist m.a. \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 <a href=\"https:\/\/skjalasafn.is\/frettir\/ny_vefsida_thjodskjalasafns_a_islandis\">vefs\u00ed\u00f0a \u00feess er felld undir hatt island.is.<\/a> \u00deannig er eftirlitsstofnun me\u00f0 skjalav\u00f6rslu stj\u00f3rns\u00fdslunnar or\u00f0in henni samdauna. \u00deetta er \u00f3vi\u00f0urkv\u00e6milegt og \u00ed \u00fev\u00ed felst himinhr\u00f3pandi skortur \u00e1 skilningi \u00e1 e\u00f0lilegum grundvallaratri\u00f0um stj\u00f3rnskipunar.<\/p>\n<p>Mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 e\u00f0li og uppruna opinberra skjalasafna og hlutverk \u00feeirra \u00ed borgaralegum stj\u00f3rnh\u00e1ttum er \u00feetta alvarlegt. M\u00e1lefni opinberrar skjalav\u00f6rslu heyra undir menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneyti\u00f0, ekki fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneyti\u00f0. Hi\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda fer \u00ed b\u00e6klingi s\u00ednum ekki a\u00f0eins gegn l\u00f6gbo\u00f0num og reglufestum vinnubr\u00f6g\u00f0um um opinbera skjalav\u00f6rslu heldur einnig gegn verkaskiptingu r\u00e1\u00f0uneyta.<\/p>\n<p><strong>Fullveldi og sj\u00e1lfstj\u00f3rnarr\u00e9ttur \u00ed uppn\u00e1mi <\/strong><\/p>\n<p>Annar b\u00e6klingur fr\u00e1 fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytinu <a href=\"https:\/\/assets.ctfassets.net\/8k0h54kbe6bj\/1HtvboPbh5cMSLAWSTr0Pd\/f5ee23fd20f580f43587932e7f28849f\/Spurningar_um_rekstrar-_og_h__singarumhverfi.pdf\"><em>Algengar fullyr\u00f0ingar og spurningar um rekstrar- og h\u00fdsingarumhverfi<\/em><\/a>, vi\u00f0auka vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/library\/02-Rit--skyrslur-og-skrar\/FJR_island_skyjastefna_juni2022.pdf\"><em>\u00d6ryggis- og \u00fej\u00f3nustustefnu fyrir h\u00fdsingarumhverfi \u2013 Stefna um notkun sk\u00fdjalausna<\/em><\/a> sem hvorttveggja var gefi\u00f0 \u00fat \u00ed j\u00fan\u00ed 2022, s\u00fdnir einnig vanskilning \u00e1 me\u00f0fer\u00f0 opinberra skjala og gagna sem einnig er \u00ed bl\u00f3ra vi\u00f0 l\u00f6g um opinber skjalas\u00f6fn. \u00dear kemur fyrir s\u00fa hugmynd a\u00f0 ekkert s\u00e9 \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u a\u00f0 h\u00fdsa opinber \u00edslensk skj\u00f6l \u00ed sk\u00fdja\u00fej\u00f3nustu hj\u00e1 einkaa\u00f0ilum \u00e1 erlendri grundu. Hvergi kemur fram \u00ed b\u00e6klingnum a\u00f0 forst\u00f6\u00f0umenn beri v\u00f6rslu\u00e1byrg\u00f0 skjala skv. l\u00f6gum um opinber skjalas\u00f6fn sem er \u00f3framseljanleg anna\u00f0 en til opinberra skjalasafna. Me\u00f0 \u00feessu er stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fari\u00f0 s\u00e9 gegn l\u00f6gum.<\/p>\n<p>R\u00edkisskjalaver\u00f0ir Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0ar og Noregs hafa bent \u00e1 a\u00f0 notkun sk\u00fdja\u00fej\u00f3nustu til vistunar opinberra skjala \u00e1 erlendri grundu, og \u00fear me\u00f0 undir erlendri l\u00f6ggj\u00f6f, s\u00e9 fullveldisbrot. Sj\u00e1 <a href=\"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=679\">H\u00fdsing opinberra gagna \u00ed sk\u00fdi \u2013 Skjalavefurinn 9. j\u00fan\u00ed 2016<\/a>. Ekkert hefur heyrst fr\u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni \u00cdslands um \u00feetta efni, enda hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 uppteki\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 grafa undan h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 misbeita eftirlitshlutverki s\u00ednu og undirb\u00faa \u00fea\u00f0 a\u00f0 leggja undir sig skj\u00f6l sveitarf\u00e9laga, jafnt rafr\u00e6n sem \u00e1 papp\u00edr, \u00ed tekju\u00f6flunarskyni. Sj\u00e1 <a href=\"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=1525\">\u00dej\u00f3\u00f0skjalav\u00f6r\u00f0ur gegn h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum \u2013 skjalaey\u00f0ing og einkaskjalas\u00f6fn \u00e1 vergangi \u2013 Skjalavefurinn 29. okt\u00f3ber 2023<\/a>.<\/p>\n<p>\u00cd \u00fer\u00f6ngs\u00fdni \u00ed anda hinna eineyg\u00f0u k\u00fdkl\u00f3pa er h\u00e9rlendis einbl\u00ednt \u00e1 t\u00e6knilegt \u00f6ryggi \u00feegar fjalla\u00f0 er um uppl\u00fdsinga\u00f6ryggi \u00a0en horft fram hj\u00e1 samf\u00e9lagslegu \u00f6ryggi og st\u00f6\u00f0ugleika stj\u00f3rnskipunar. S\u00f6guleysi er allsr\u00e1\u00f0andi og \u00fear me\u00f0 reynsluleysi. Reynslan af \u00feeirri \u00f3gn sem me\u00f0fer\u00f0 alr\u00e6\u00f0is- og har\u00f0stj\u00f3rna, og misindismanna, \u00e1 skj\u00f6lum og uppl\u00fdsingum hefur skapa\u00f0 er l\u00e1tin l\u00f6nd og lei\u00f0.<\/p>\n<p>Sta\u00f0a opinberra skjala er trygg\u00f0 \u00ed l\u00f6gum me\u00f0 forst\u00f6\u00f0umanna\u00e1byrg\u00f0, \u00feau m\u00e1 ekki var\u00f0veita \u00feannig a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ld ver\u00f0i almennur \u00fej\u00f3nustukaupandi vi\u00f0 v\u00f6rslu \u00feeirra \u00e1 neytendamarka\u00f0i, ekki h\u00e9rlendis og enn s\u00ed\u00f0ur erlendis, \u00ed \u00fev\u00ed felst \u00f6ryggisbrestur.<\/p>\n<p>\u00c1herslur \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafnsins og ranghugmyndir t\u00e6knimanna \u00ed fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytinu stefna \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt a\u00f0 L\u00fd\u00f0veldi\u00f0 \u00cdsland ver\u00f0i eins og hj\u00e1lenda erlendra r\u00edkja \u00ed skjalav\u00f6rslum\u00e1lum, einnig \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt a\u00f0 uppr\u00e6ta sj\u00e1lfstj\u00f3rn sveitarf\u00e9laga \u00feegar kemur a\u00f0 faglegri langt\u00edmaskjalav\u00f6rslu \u00feeirra, en sl\u00edkt er tali\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1rbrot \u00ed l\u00f6ndum sem hafa stj\u00f3rnarskr\u00e1r\u00e1kv\u00e6\u00f0i um sl\u00edka sj\u00e1lfstj\u00f3rn. A\u00f0 auki er l\u00f6gfest forst\u00f6\u00f0umanna\u00e1byrg\u00f0 \u00e1 skjalav\u00f6rslu l\u00e1tin l\u00f6nd og lei\u00f0. Fagleg skjalavarsla me\u00f0 vir\u00f0ingu fyrir borgaralegum r\u00e9ttindum og stj\u00f3rnskipan er viki\u00f0 til hli\u00f0ar fyrir vi\u00f0skiptasj\u00f3narmi\u00f0um \u00ed \u00fe\u00e1gu t\u00f6lvufyrirt\u00e6kja sem vilja komast \u00e1 opinberan spena og fyrir gr\u00e6\u00f0gi \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafns \u00ed s\u00e9rtekjur af sveitarf\u00e9l\u00f6gum. \u00d3\u00feefinn af \u00feessari peningahyggju leggur langa vegu. Erlendir skjalaver\u00f0ir eru fur\u00f0u lostnir, \u00fev\u00ed \u00feeir h\u00e9ldu a\u00f0 \u00cdslendingar v\u00e6ru menningar\u00fej\u00f3\u00f0.<\/p>\n<p><strong>Gengi\u00f0 \u00ed skrokk \u00e1 h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum<\/strong><\/p>\n<p>A\u00f0eins ein h\u00f6fu\u00f0borg allra fullvalda r\u00edkja \u00ed Evr\u00f3pu \u00e1 s\u00e9r ekki eigi\u00f0 borgarskjalasafn. \u00dea\u00f0 er Reykjav\u00edk og var \u00e1kv\u00f6r\u00f0unin um a\u00f0 leggja \u00fea\u00f0 ni\u00f0ur tekin \u00fevert ofan \u00ed varna\u00f0aror\u00f0 kunn\u00e1ttumanna, en \u00e1 grundvelli \u00f3sanninda og f\u00fasks. Sj\u00e1\u00a0 <a href=\"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?p=1487\">Borgarskjalasafn \u00ed uppn\u00e1mi \u2013 Skjalavefurinn 6. mars 2023<\/a>. A\u00f0 \u00feessu er \u00fej\u00f3\u00f0arsk\u00f6mm.<\/p>\n<p>Tv\u00f6 st\u00e6rstu sveitarf\u00e9l\u00f6g landsins, Reykjav\u00edk og K\u00f3pavogur, hafa lagt ni\u00f0ur opinber skjalas\u00f6fn s\u00edn, en eiga samt fulltr\u00faa, \u00f3fagl\u00e6r\u00f0a \u00ed skjalav\u00f6rslu, \u00ed stj\u00f3rnum og nefndum er var\u00f0a m\u00e1lefni opinberrar langt\u00edmaskjalav\u00f6rslu (stj\u00f3rnarnefnd \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafnsins me\u00f0 fulltingi Sambands \u00edslenskra sveitarf\u00e9laga, nefnd r\u00e1\u00f0herra um framt\u00ed\u00f0arskipan skjalav\u00f6rslum\u00e1la og nefnd \u00e1 vegum Sambands \u00edslenskra sveitarf\u00e9laga). Vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 til \u00feess eins a\u00f0 leggja dau\u00f0a h\u00f6nd \u00e1 skjalav\u00f6rslum\u00e1lefni annarra sveitarf\u00e9laga og tryggja a\u00f0 gengi\u00f0 ver\u00f0i r\u00e6kilega \u00ed skrokk \u00e1 leifunum af \u00feessum tveimur h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum og hinum \u00e1 eftir. Mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 l\u00f6g um opinber skjalas\u00f6fn hafa \u00feessi sveitarf\u00e9l\u00f6g \u00fe\u00f3 afsala\u00f0 s\u00e9r afskiptum af langt\u00edmaskjalav\u00f6rslu skjala sinna til \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafns me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fella \u00feau v\u00edsvitandi \u00ed vanhir\u00f0u skv. \u00e1kv\u00f6r\u00f0un illa \u00e1tta\u00f0ra kj\u00f6rinna fulltr\u00faa. \u00deau hafa afsala\u00f0 s\u00e9r sj\u00e1lfstj\u00f3rnarr\u00e9tti \u00e1 svi\u00f0i eigin langt\u00edmaskjalav\u00f6rslu til r\u00edkisins, en \u00e6tla samt \u00e1fram a\u00f0 hlutast til um m\u00e1lefni\u00f0 og l\u00e1ta fulltr\u00faa s\u00edna, \u00ed krafti st\u00e6r\u00f0ar sinnar og yfirgangssemi, hlamma s\u00e9r \u00ed s\u00e6ti sem a\u00f0 r\u00e9ttu \u00e6tti a\u00f0 \u00e6tla fulltr\u00faum sveitarf\u00e9laga sem leggja r\u00e6kt vi\u00f0 sj\u00e1lfstj\u00f3rnarr\u00e9tt sinn og vilja sinna langt\u00edmaskjalav\u00f6rslu sinni sj\u00e1lf me\u00f0 rekstri h\u00e9ra\u00f0sskjalasafna.<\/p>\n<p>Fagm\u00f6nnum \u00e1 svi\u00f0i langt\u00edmaskjalav\u00f6rslu \u00ed Reykjav\u00edk og K\u00f3pavogi, skjalav\u00f6r\u00f0um sem eru forst\u00f6\u00f0umenn h\u00e9ra\u00f0sskjalasafnanna, er viki\u00f0 til hli\u00f0ar og \u00ed sta\u00f0inn settir yfir safng\u00f6gnin \u00f3fagl\u00e6r\u00f0ir fulltr\u00faar stj\u00f3rns\u00fdslunnar sem l\u00e1ta lj\u00f3s sitt sk\u00edna um \u00feau fagm\u00e1lefni. \u00dea\u00f0 er \u00f3r\u00e1\u00f0shjal. Hrefna R\u00f3bertsd\u00f3ttir \u00fej\u00f3\u00f0skjalav\u00f6r\u00f0ur og fulltr\u00faar hennar eiga \u00ed vi\u00f0r\u00e6\u00f0um vi\u00f0 \u00fe\u00e1, og vir\u00f0ist l\u00e1ta s\u00e9r vel l\u00edka a\u00f0 fagmenn \u00e1 svi\u00f0i skjalav\u00f6rslu s\u00e9u me\u00f0 \u00feessu sni\u00f0gengnir sem er ekki \u00ed anda codex ethicus e\u00f0a si\u00f0askr\u00e1r Al\u00fej\u00f3\u00f0a skjalar\u00e1\u00f0sins. H\u00fan hefur l\u00e9\u00f0 m\u00e1ls \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 koma einkaskjalas\u00f6fnum \u00far v\u00f6rslu \u00feessara h\u00e9ra\u00f0sskjalasafna fyrir \u00ed v\u00f6rslu annarra stofnana sveitarf\u00e9laganna, og \u00fear me\u00f0 reynt a\u00f0 sni\u00f0ganga \u00feau l\u00f6g sem h\u00fan \u00e1 a\u00f0 framfylgja sem kve\u00f0a \u00e1 um a\u00f0 \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafni taki \u00ed s\u00edna v\u00f6rslu safng\u00f6gn, \u00fe.e. skj\u00f6l og b\u00e6kur, ni\u00f0urlag\u00f0ra h\u00e9ra\u00f0sskjalasafna. H\u00fan hefur ekki and\u00e6ft \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00e6rstu h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn landsins \u00ed Reykjav\u00edk og K\u00f3pavogi yr\u00f0u l\u00f6g\u00f0 ni\u00f0ur \u00e1 \u00feeirri forsendu a\u00f0 \u00fea\u00f0 komi s\u00e9r ekki vi\u00f0. M\u00f6rg grunngildi vestr\u00e6nnar menningar h\u00e9r \u00e1 landi eru \u00ed h\u00fafi, stj\u00f3rnskipan, l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i og mannr\u00e9ttindi, samf\u00e9lagsminni og saga, en opinber umr\u00e6\u00f0a er \u00ed l\u00e1gmarki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tryggja ver\u00f0ur langt\u00edmav\u00f6rslu skjala sveitarf\u00e9laga \u00ed h\u00e9ra\u00f0i. \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafninu er \u00fea\u00f0 verkefni ofvi\u00f0a og \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 verkefni s\u00e9 fj\u00e1rmagna\u00f0 af \u00f6\u00f0rum en sveitarf\u00e9l\u00f6gunum sj\u00e1lfum, \u00ed h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum \u00ed heimabygg\u00f0. Einnig er mikilv\u00e6gt a\u00f0 tryggja langt\u00edmav\u00f6rslu skjala \u00edslenska r\u00edkisins \u00e1 \u00cdslandi. \u00dea\u00f0<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-1540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-frettir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1540"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1547,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1540\/revisions\/1547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}