{"id":1047,"date":"2016-11-28T09:28:43","date_gmt":"2016-11-28T09:28:43","guid":{"rendered":"http:\/\/wp2.edge.is\/?page_id=1047"},"modified":"2016-11-28T09:28:43","modified_gmt":"2016-11-28T09:28:43","slug":"upphaf-heradsskjalasafna-a-islandi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/?page_id=1047","title":{"rendered":"Upphaf h\u00e9ra\u00f0sskjalasafna \u00e1 \u00cdslandi"},"content":{"rendered":"<p>S\u00e9rstakar almennar breytingar \u00ed skjalav\u00f6rslu sveitarf\u00e9laga ur\u00f0u ekki fyrr en eftir heimsstyrj\u00f6ldina s\u00ed\u00f0ari \u00feegar \u00e1hrifa af \u00fev\u00ed sem erlendis hefur veri\u00f0 kalla\u00f0 b\u00fcroreform (skrifstofuumskiptin) t\u00f3k a\u00f0 g\u00e6ta \u00e1 \u00cdslandi, me\u00f0 st\u00f3raukinni skjalamyndun \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslunni og tilkomu n\u00fdrra skr\u00e1ningara\u00f0fer\u00f0a.<\/p>\n<p>Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 \u00feessu hj\u00e1 sveitarf\u00e9l\u00f6gum ur\u00f0u \u00fe\u00f3 ekki samr\u00e6md, sumsta\u00f0ar voru stofnu\u00f0 h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn, en \u00feau voru einnig stofnu\u00f0 vegna menningarlegs \u00e1huga \u00e1 \u00e1tthaga- og bygg\u00f0as\u00f6gu.<\/p>\n<p>Sveitarf\u00e9l\u00f6g bjuggu vi\u00f0 s\u00edfellt betri h\u00fasakost eftir \u00fev\u00ed sem lei\u00f0 \u00e1 20. \u00f6ldina og hvatning af h\u00e1lfu \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafns til skila skjala sveitarf\u00e9laga vir\u00f0ist hafa dv\u00edna\u00f0 me\u00f0 \u00e1runum, m.a. vegna \u00feess a\u00f0 h\u00fasn\u00e6\u00f0i \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafnsins hr\u00f6kk ekki lengur til starfseminnar. Sveitarf\u00e9l\u00f6g h\u00f6f\u00f0u \u00fev\u00ed \u00ed v\u00f6rslu sinni \u00e6 meira af skj\u00f6lum eftir \u00fev\u00ed sem skjalamyndun j\u00f3kst og loks yfirfullar geymslur.<\/p>\n<p>\u00dear sem myndarskapur og menning var mest t\u00f3ku menn \u00fea\u00f0 r\u00e1\u00f0 a\u00f0 stofnsetja h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn til a\u00f0 breg\u00f0ast vi\u00f0 \u00feessum vanda. Annars sta\u00f0ar vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 stundum hafa veri\u00f0 gripi\u00f0 til \u00f3yndis\u00farr\u00e6\u00f0a og er vi\u00f0b\u00fai\u00f0 a\u00f0 skjalatj\u00f3n hafi or\u00f0i\u00f0 v\u00ed\u00f0a \u00fear sem ekki hefur veri\u00f0 t\u00edmanlega fari\u00f0 \u00fat \u00ed stofnun h\u00e9ra\u00f0sskjalasafns. Oft hefur framtak menningarlegra og frams\u00fdnna einstaklinga or\u00f0i\u00f0 til \u00feess a\u00f0 bjarga skj\u00f6lum og or\u00f0i\u00f0 upphaf a\u00f0 stofnun h\u00e9ra\u00f0sskjalasafna.<\/p>\n<p>Skagfir\u00f0ingurinn J\u00f3n Sigur\u00f0sson, al\u00feingsma\u00f0ur \u00e1 Reynista\u00f0, lag\u00f0i fram frumvarp til laga sem sam\u00feykkt var sem l\u00f6g nr. 7\/1947 um h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn.<\/p>\n<p>J\u00f3n m\u00e6lti fyrir frumvarpinu \u00e1 Al\u00feingi 30. okt\u00f3ber 1946 me\u00f0 \u00feessum or\u00f0um:<\/p>\n<p>\u00deetta m\u00e1l er, sem hi\u00f0 fyrra \u00e1 dagskr\u00e1 \u00feessarar d[eildar], heimildarl\u00f6g. Meginatri\u00f0i \u00feessa m\u00e1ls eru \u00ed fyrsta lagi, a\u00f0 enn fleiri skj\u00f6lum ver\u00f0i komi\u00f0 til geymslu utan kaupsta\u00f0anna og einkum Reykjav\u00edkur en n\u00fa er gert, og \u00ed \u00f6\u00f0ru lagi a\u00f0 tryggja \u00f6ruggari geymslu b\u00f3ka, handrita og skjala. R\u00f6k \u00feau er l\u00fata til \u00feessarar breyt[ingar] eru:<\/p>\n<p>1. \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafninu berst n\u00fa or\u00f0i\u00f0 svo miki\u00f0 fr\u00e1 emb\u00e6ttis- og starfsm\u00f6nnum r\u00edkisins og nefndum, sem skipa\u00f0ar eru af r\u00edkisstj[\u00f3rninni], a\u00f0 vandkv\u00e6\u00f0i eru n\u00fa \u00e1 a\u00f0 var\u00f0veita \u00fea\u00f0 allt saman \u00feannig, a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i a\u00f0gengilegt fyrir \u00fe\u00e1, sem \u00f3ska a\u00f0 nota \u00feessi skj\u00f6l. \u00dea\u00f0 vir\u00f0ist \u00fev\u00ed ekki \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 draga a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0skjalasafninu enn \u00fe\u00e1 fleiri fl okka skjala og b\u00f3ka, ef kostur er \u00e1 g\u00f3\u00f0ri geymslu annars sta\u00f0ar.<\/p>\n<p>2. \u00c1 nokkrum st\u00f6\u00f0um utan Reykjav\u00edkur eru n\u00fa \u00feegar b\u00f3khl\u00f6\u00f0ur, sem h\u00e6far eru til skjalageymslu. Loks er \u00f3varlegt af \u00f6ryggis\u00e1st\u00e6\u00f0um a\u00f0 safna \u00f6llum skj\u00f6lum og heimildum \u00e1 einn sta\u00f0, ef eldsvo\u00f0a e\u00f0a \u00f6nnur st\u00f3r \u00f3h\u00f6pp ber a\u00f0 h\u00f6ndum, enda mun \u00fea\u00f0 ekki gert \u00ed n\u00e1grannal\u00f6ndum okkar. Hugsum okkur, ef \u00fea\u00f0 k\u00e6mi fyrir, a\u00f0 ein hinna st\u00f3ru, \u00fatlendu flugv\u00e9la, sem sveima daglega yfir Reykjav\u00edk, hrapa\u00f0i \u00e1 Safnah\u00fasi\u00f0. Margt mundi \u00fe\u00e1 farast og landi\u00f0 r\u00fai\u00f0 a\u00f0 g\u00f6mlum menningarver\u00f0m\u00e6tum. \u00cd str\u00ed\u00f0inu \u00fe\u00f3tti ekki tryggt a\u00f0 geyma sl\u00edk skj\u00f6l h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk. \u00dea\u00f0 er hvergi t\u00ed\u00f0ka\u00f0 a\u00f0 flytja \u00f6ll skj\u00f6l og b\u00e6kur \u00e1 einn sta\u00f0. Erlendis eru s\u00e9rst\u00f6k borgarskjalas\u00f6fn og h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn. \u00deetta, a\u00f0 flytja \u00f6ll skj\u00f6l \u00e1 einn sta\u00f0, var e\u00f0lileg r\u00e1\u00f0st\u00f6fun \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. \u00c9g tel, a\u00f0 n\u00fa eigi b\u00e6\u00f0i kaupsta\u00f0ir og h\u00e9ru\u00f0 a\u00f0 hafa fullan r\u00e9tt til a\u00f0 f\u00e1 skj\u00f6l og b\u00e6kur nefnda, sem skila\u00f0 hefur veri\u00f0, ef \u00feeir geta sj\u00e1lfir geymt \u00feau \u00f6rugglega. Forst\u00f6\u00f0u menn h\u00e9ra\u00f0sstj\u00f3rnanna hafa l\u00edka betri kunnugleika \u00e1 m\u00e1lum h\u00e9ra\u00f0a sinna en mennirnir \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0skjalasafninu. Miklar l\u00edkur v\u00e6ru \u00fe\u00e1 til \u00feess, a\u00f0 miklu v\u00e6ri \u00fe\u00e1 bjarga\u00f0, sem annars f\u00e6ri forg\u00f6r\u00f0um.<\/p>\n<p>\u00cd fr[umvarpinu] er lagt til, a\u00f0 skipting b\u00f3ka og skjala milli \u00fej\u00f3\u00f0skjalasafnsins og h\u00e9ra\u00f0sskjalasafn a ver\u00f0i \u00e1 \u00fe\u00e1 lei\u00f0, a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0skjalasafni\u00f0 taki til v\u00f6rzlu skj\u00f6l og emb\u00e6ttisb\u00e6kur allra starfsmanna r\u00edkisins annarra en hreppstj\u00f3ra, en afrit af flestum sk\u00fdrslum \u00feeirra eru \u00ed skjalas\u00f6fnum s\u00fdslumanna, hagstofunnar og r\u00edkis skattanefndar, og \u00feykir \u00fev\u00ed ekki \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 taka skj\u00f6l og b\u00e6kur \u00feeirra me\u00f0. Enn fremur taki \u00fej\u00f3\u00f0skjalasafni\u00f0 vi\u00f0 b\u00f3kum og skj\u00f6lum opinberra nefnda, ef starfssvi\u00f0 \u00feeirra tekur til margra h\u00e9ra\u00f0a e\u00f0a alls landsins. \u00dea\u00f0 er l\u00f6g\u00f0 \u00e1herzla \u00e1, a\u00f0 b\u00e6kur h\u00e9ra\u00f0snefnda ver\u00f0i geymdar \u00ed h\u00e9ru\u00f0unum sj\u00e1lfum, en \u00fe\u00f3 s\u00e9 \u00fej\u00f3\u00f0skjalaver\u00f0i heimilt a\u00f0 gr\u00edpa h\u00e9r inn \u00ed, ef honum finnst af gildum \u00e1st\u00e6\u00f0um var\u00f0veizla skjala \u00ed h\u00e9ra\u00f0i \u00f3n\u00f3g s\u00f6kum l\u00e9legra h\u00fasakynna e\u00f0a annars.<\/p>\n<p>\u00c9g \u00e6tla a\u00f0 lj\u00faka m\u00e1li m\u00ednu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja \u00feetta. \u00deetta m\u00e1l er \u00ed m\u00ednum augum miki\u00f0 metna\u00f0arm\u00e1l, a\u00f0 h\u00e9ru\u00f0in l\u00e1ti ekki gj\u00f6rr\u00fdja sig a\u00f0 \u00f6llum heimildum um s\u00f6gu s\u00edna\u2026<\/p>\n<p>(Al\u00feingist\u00ed\u00f0indi 1946 B deild dlk. 1320-1321, n\u00e1nari greinarger\u00f0 me\u00f0 frumvarpinu er \u00ed Al\u00feingist\u00ed\u00f0indum 1946 A deild bls. 151-153.)<\/p>\n<p>J\u00f3n Sigur\u00f0sson \u00e1 Reynista\u00f0<br \/>\nJ\u00f3n Sigur\u00f0sson \u00e1 Reynista\u00f0 (1888-1972)<br \/>\nMyndin er fr\u00e1 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafni Skagfir\u00f0inga<\/p>\n<p>Fyrsta h\u00e9ra\u00f0sskjalasafn sem stofna\u00f0 var \u00e1 \u00cdslandi var H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Skagfir\u00f0inga \u00e1ri\u00f0 1947.<\/p>\n<p>\u00c1 grundvelli laganna fr\u00e1 1947 var sett regluger\u00f0 nr. 61\/1951 um h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn. Me\u00f0 l\u00f6gum nr. 13\/1969 um \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafn var \u00e1hersla l\u00f6g\u00f0 \u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0i laganna fr\u00e1 1947 um yfirumsj\u00f3n \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafnsins me\u00f0 h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum.<\/p>\n<p>Fr\u00e1 \u00e1rinu 1947 hefur h\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fnum fj\u00f6lga\u00f0 fr\u00e1 einu \u00ed a\u00f0 ver\u00f0a 20 talsins \u00e1ri\u00f0 2001.<\/p>\n<p>H\u00e9ra\u00f0sskjalas\u00f6fn \u00e1 \u00cdslandi \u00ed lok \u00e1rsins 2008<\/p>\n<p>Stofn\u00e1r, heiti og sta\u00f0ur<br \/>\n1 \u2013 1947 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Skagfir\u00f0inga, Sau\u00f0\u00e1rkr\u00f3ki<br \/>\n2 \u2013 1952 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafni\u00f0 \u00cdsafir\u00f0i<br \/>\n3 \u2013 1954 Borgarskjalasafn Reykjav\u00edkur<br \/>\n4 \u2013 1958 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn \u00deingeyinga, H\u00fasav\u00edk<br \/>\n5 \u2013 1961 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Borgarfjar\u00f0ar<br \/>\n6 \u2013 1963 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Vestur-H\u00fanavatnss\u00fdslu, Hvammstanga<br \/>\n7 \u2013 1965 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Austur-Skaftafellss\u00fdslu, H\u00f6fn \u00ed Hornafir\u00f0i<br \/>\n8 \u2013 1966 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Austur-H\u00fanavatnss\u00fdslu, Bl\u00f6ndu\u00f3si<br \/>\n9 \u2013 1969 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafni\u00f0 \u00e1 Akureyri<br \/>\n10 \u2013 1976 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Austfir\u00f0inga, Egilsst\u00f6\u00f0um<br \/>\n11 \u2013 1980 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Vestmannaeyja<br \/>\n12 \u2013 1980 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Svarfd\u00e6la, Dalv\u00edk<br \/>\n13 \u2013 1984 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Siglufjar\u00f0ar<br \/>\n14 \u2013 1985 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Neskaupsta\u00f0ar<br \/>\n15 \u2013 1985 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn \u00c1rnesinga, Selfossi<br \/>\n16 \u2013 1988 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Rang\u00e6inga og Austur-Skaftfellinga, Sk\u00f3gum<br \/>\n17 \u2013 1993 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Dalas\u00fdslu, B\u00fa\u00f0ardal<br \/>\n18 \u2013 1993 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Akraness<br \/>\n19 \u2013 2000 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn K\u00f3pavogs<br \/>\n20 \u2013 2001 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafn Mosfellsb\u00e6jar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00e9rstakar almennar breytingar \u00ed skjalav\u00f6rslu sveitarf\u00e9laga ur\u00f0u ekki fyrr en eftir heimsstyrj\u00f6ldina s\u00ed\u00f0ari \u00feegar \u00e1hrifa af \u00fev\u00ed sem erlendis hefur veri\u00f0 kalla\u00f0 b\u00fcroreform (skrifstofuumskiptin) t\u00f3k a\u00f0 g\u00e6ta \u00e1 \u00cdslandi, me\u00f0 st\u00f3raukinni skjalamyndun \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslunni og tilkomu n\u00fdrra skr\u00e1ningara\u00f0fer\u00f0a. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1047","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1047"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1048,"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1047\/revisions\/1048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/heradsskjalasafn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}